Ana ömrünün izi, övlad uğurunun təntənəsi

21 oktyabr — Solmaz Niftalıyeva və professor Tükəzban Rüstəmovanın doğum günüdür

Təhsilə həsr olunmuş ömürlərin dəyəri müəllimin yetişdirdiyi şagirdlərdə, ailədə formalaşdırılan mənəvi dəyərlərdə və elmin inkişafına verilən töhfələrdə yaşayır. Goranboy rayonunun Xanqərvənd kəndində uzun illər biologiya müəllimi işləmiş Solmaz Niftalıyeva ilə onun qızı, biologiya elmləri doktoru, professor Tükəzban Vaqif qızı Rüstəmovanın həyat yolu bunun bariz nümunəsidir. Hər ikisinin doğum gününün 21 oktyabra təsadüf etməsi bu tarixi ana və qızın təhsilə xidmət edən ömür yollarını birləşdirən əlamətdar günə çevirir.

Solmaz Niftalıyeva uzun illər Mirzə Məmmədov adına Xanqərvənd kənd orta məktəbində biologiya fənnini tədris edib. O, şagirdlərinə canlı aləmin qanunauyğunluqlarını öyrətməklə yanaşı, onlarda elmə maraq, zəhmətə hörmət və təhsilə bağlılıq formalaşdırmağa çalışıb. Kənd məktəbində müəllim əməyi bəzən geniş ictimaiyyətin diqqətindən kənarda qalsa da, onun nəticələri yetişən nəsillərin həyatında yaşayır. Təqaüddə olan Solmaz müəllimənin pedaqoji fəaliyyəti və qazandığı hörmət onun ömür yolunun dəyərli səhifələrindəndir.

Solmaz müəllimə dörd qız övladı böyüdüb. Qızlarından birinin tibb, üçünün isə pedaqoji istiqamətdə təhsil alması ailədə biliyə, peşə məsuliyyətinə və insanlara xidmətə verilən önəmi göstərir. Onun qızı Tükəzban Rüstəmovanın elmi və pedaqoji sahədə qazandığı uğurlar da bu təhsil ənənəsinin diqqətəlayiq nümunəsidir.

Tükəzban Vaqif qızı Rüstəmova 21 oktyabr 1972-ci ildə Goranboy rayonunun Xanqərvənd kəndində anadan olub. 1993–1997-ci illərdə Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Biologiya və kimya fakültəsində “Biologiya müəllimi” ixtisası üzrə təhsil alaraq institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1997–1999-cu illərdə Gəncə Dövlət Universitetində “İnsan və heyvan fiziologiyası” ixtisası üzrə magistratura təhsilini də fərqlənmə diplomu ilə başa vurub.

1999-cu il avqustun 19-da Gəncə Dövlət Universitetinin “Anatomiya, fiziologiya və zoologiya” kafedrasında əmək fəaliyyətinə başlayan Tükəzban Rüstəmova sonrakı illərdə müəllim, baş müəllim və dosent kimi çalışıb. 2008-ci ildə fəlsəfə doktoru proqramı üzrə dissertasiya müdafiə edib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 23 fevral 2010-cu il tarixli qərarı ilə biologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb, həmin il dosent elmi adına layiq görülüb.

Alimin elmi tədqiqatlarının əsas istiqamətlərindən biri sinir sisteminin fərdi xüsusiyyətləri ilə gənclərin emosional vəziyyəti arasındakı əlaqələrin araşdırılmasıdır. Onun doktorluq dissertasiyası “Sinir sisteminin tipoloji xüsusiyyətlərindən asılı olaraq gənclərdə həyəcanlılıq durumunun neyrofizioloji və psixofizioloji mexanizmləri” mövzusuna həsr olunub.

Tükəzban Rüstəmova doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək “İnsan və heyvan fiziologiyası” ixtisası üzrə biologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülüb. Onun elmi-pedaqoji fəaliyyətində mühüm mərhələlərdən biri də Gəncə Dövlət Universiteti Elmi Şurasının 5 may 2026-cı il tarixli qərarı ilə müsabiqədən keçərək 7 may 2026-cı ildən beş il müddətinə “Anatomiya, fiziologiya və zoologiya” kafedrasında professor vəzifəsinə seçilməsidir.

Professor Tükəzban Rüstəmova universitetdə insan və heyvan fiziologiyası, mərkəzi sinir sisteminin fiziologiyası, həzmin fiziologiyası, qan və qan dövranı fiziologiyası, əməyin fiziologiyası, insan və heyvan fiziologiyasının tarixi və metodologiyası, eləcə də ixtisas təcrübəsi üzrə dərslər aparır. Onun pedaqoji fəaliyyəti tələbələrin nəzəri biliklərinin zənginləşdirilməsinə və gələcək mütəxəssislərin hazırlanmasına xidmət edir.

Alimin elmi fəaliyyətinin nəticələri nəşrlərində də əks olunur. Bioqrafik məlumatlara əsasən, onun 65 elmi əsəri, 20 fənn proqramı, 4 dərsliyi və bir metodiki vəsaiti vardır. Müəllifi olduğu tədris nəşrləri arasında “Kənd təsərrüfatı və ekoloji böhran” adlı dərs vəsaiti (2003), “Heyvanlarda mərkəzi sinir sistemi və sensor sistemlər üzrə laboratoriya məşğələlərinin aparılmasına dair metodiki göstəriş” (2011), “Heyvanların qan sisteminin fiziologiyası” dərsliyi (2013) və “Mərkəzi sinir sisteminin fiziologiyası” dərsliyi (2015) yer alır.

Tükəzban Rüstəmovanın elmi məqalələri imtahan stresinin fizioloji göstəricilərə təsiri, temperamentlə həyəcan səviyyəsi arasındakı əlaqələr, vegetativ reaksiyalar və baş beynin bioelektrik fəallığı kimi mövzuları əhatə edir. Onun məqalələri Bulletin of Science and Practice, Siberian Journal of Life Sciences and Agriculture, Advances in Biology & Earth Sciences, Ukrainian Journal of Medicine, Biology and Sport, International Journal of Biological and Chemical Sciences və South Asian Journal of Experimental Biology jurnallarında dərc olunub.

Alim 2000-ci ildən Azərbaycan Fizioloqlar Cəmiyyətinin üzvüdür, 2003-cü ildən fakültənin Elmi Şurasında iştirak edib. O, həmçinin Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin akademik Abdulla Qarayev adına Fiziologiya İnstitutu ilə əməkdaşlıq edir. 2017–2023-cü illərdə Azərbaycan və xarici ölkələrdə keçirilən elmi konfrans və simpoziumlarda iştirak edib, gənclərin psixofizioloji vəziyyəti, imtahan stresi, temperament və EEQ göstəriciləri ilə bağlı tədqiqat mövzuları elmi müzakirələrdə yer alıb.

21 oktyabr münasibətilə Solmaz Niftalıyevanı və professor Tükəzban Vaqif qızı Rüstəmovanı ürəkdən təbrik edirik. Solmaz müəlliməyə möhkəm cansağlığı, uzun ömür və müəllimlik illərinin xoş xatirələri ilə dolu günlər; Tükəzban xanıma isə elmi axtarışlarında yeni uğurlar, tələbələrinin nailiyyətlərindən sevinc və pedaqoji fəaliyyətində davamlı müvəffəqiyyətlər arzulayırıq.

Doğum gününüz mübarək! Qoy Solmaz müəllimənin təhsilə həsr etdiyi ömrün dəyəri, Tükəzban xanımın elmi-pedaqoji nailiyyətləri və hər ikisinin həyatında zəhmətə verilən qiymət gələcək nəsillər üçün örnək olaraq yaşasın.